New York

Test an lenga piemontèisa

New York a l’é la prima sità djë Stat Unì d'América, con pi che 8,1 milion d'abitant.

Geografìa

La zòna oraria 'd New York a l'é sinch ore a òvest dël meridian ëd Greenwich.
La sità as treuva për na part an sla tèra-fërma e për n'àutra part ansima a ìsole, a la boca dël fium Hudson ant l'océan Atlàntich. A l'é la nos ëd na dësmisurà costeilassion ëd na senten-a 'd sità ch'a spantia da Boston a Filadelfia, ant un teritòri trasformà an na manera ancreusa da l'urbanisassion. L'aglomerà urban ëd New York a së spantia an doi stat, New York e New Jersey e a argropa 17 contà an quatr aree metropolitan-e.
La sità ëd New York as treuva ant l'ùnich pont dla còsta atlàntica an corispondensa d'un passage còmod ant la caden-a dj'Apalachi, visadì an corispondensa dla comba anté ch'a scor ël fium Hudson ch'a consent le comunicassion con la region dij Gran Lagh e la pian-a dël Mississippi. A nòrd, travers la comba dël fium Richelieu, as riva a Montréal e a la comba dël San Lorens.
La topografìa dla zòna a l'é caraterisà dal fond-se ëd tèra e mar. Na gròssa ìsola, Long Island, a coata l'ansediament da j'orissi dl'est e dël nòrd-est; un cordon dla rivera, Sandy Hook a fonsion-a da strompa-onde a sud. A l'anterior a-i é n'ansem ëd gòlf ancreus, la strèita 'd Long Island e ij doi branch dël Hudson (Hudson River e East River) a ambrasso l'ìsola ëd Manhattan e as artaco torna për formé ël pì gròss ëspecc d'eva dël pòrt, an tra New Jersey e Staten Island.

Clima

J'invern a New York a son longh e rèid (ëd sòlit, quatr mèis, da dzèmber a l'ancamin d'avril). Soa posission an sël fianch oriental dël continent a l'é la càusa d'un clima continental. La temperadura mojen-a a gené a l'é ëd 0 gré; d'invern a-i son soens ëd tormente, ch'a peulo anterompe le comunicassion për vàire ore. Sbassament a l'amprovista dla temperadura a peulo porté sota ij -20 gré.
D'istà, la temperadura mojen-a a resta dzora ij 20 gré, con ponte fin-a a 35 gré.

Stòria

La sità, che a l'época as ciamava Neuva Àmsterdam a l'era stàita conquistà da j'anglèis a j'8 dë stèmber 1664.

La statua dla libertà a l'é stàita dëscoatà ai 6 d'otóber 1886.

Manifestassion

La statua dla Libertà

Tuti j'agn as cor la maraton-a ëd New York ant le stra dla sità. La prima edission a armonta al 1970.

Aministrassion

Ël sìndich a l'é Michael Bloomberg (dal 2001).

Sità gemelà

New York l’é gemelà con:

• Tokyo, Giapon
• Paris, Fransa
• Pechin, Cin-a
• Madrid, Spagna
• Ël Càiro, Egit
• Santo Domingo, Repùblica Dominican-a
• Roma, Italia
• Bùdapest, Ungherìa
• Gerusalem, Israel
• Sydney, Australia
• Londra, Regn Unì
• Johannesburg, Sudàfrica
• Toronto, Canadà
• Limerick, Irlanda